همه مقاله‌های منتشرشده دکتر رویا فائقی برای مطالعه و مرور سریع.
مقاله‌ها را مرور کنید و وارد صفحه مطالعه شوید.
کمال‌گرایی و ترس از شکست؛ چرا ذهن به سمت اجتناب شناختی می‌رود؟وقتی معیارهای کمال‌گرایانه بالا می‌رود، تلاش برای «درست انجام دادن» از حالت سالم خارج می‌شود و به فشار روانی تبدیل می‌گردد. در چنین شرایطی، ترس از شکست فقط ی…
تفکر سیاه‌وسفید در نوجوانان؛ وقتی دنیا فقط دو رنگ داردتفکر سیاه‌وسفید در نوجوانان یعنی ذهن، موقعیت‌ها را با چارچوب «یا کاملاً درست است یا کاملاً غلط» می‌بیند؛ «یا عالی هستم یا هیچ». این سبک شناختی می‌تواند تصمیم‌گیری، تنظ…
اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و سوگیری توجه: چرا مغز در دام «اسکرول» گیر می‌کند؟اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی فقط به زمانِ زیاد پای صفحه محدود نیست؛ بخش مهمی از آن به «سوگیری توجه» مربوط است؛ یعنی سیستم ادراکی و شناختی مغز، به…
استرس تحصیلی و فرسودگی ذهنی: نشانه‌ها و راهبردهای مقابلهاسترس تحصیلی زمانی فراتر از یک فشار طبیعی می‌رود که به «فرسودگی ذهنی» تبدیل شود؛ یعنی توان تمرکز، تحمل هیجان‌های منفی و کیفیت پردازش شناختی به‌تدریج افت می‌کند. در…
تنظیم هیجان در نوجوانی: از طغیان تا مکثتنظیم هیجان در نوجوانی یعنی توانایی کنترل تکانه‌های هیجانی و هدایت واکنش‌های فوری به سمت پاسخ‌های سنجیده‌تر؛ از لحظه‌ای که خشم، اضطراب یا غم ناگهانی سر برمی‌آورد تا زمانی که بدن و …
حل مسئله در خانواده گسترده: نقش نقش‌های خانوادگیخانواده گسترده وقتی دچار تنش می‌شود، معمولاً مسئله «یک موضوع مشخص» نیست؛ مسئله، شیوه‌ای است که هر عضو خانواده از پیش برای خود تعریف کرده است. این تعریف‌ها در قالب نقش‌های خ…
طلاق عاطفی در خانواده: نشانه‌ها و مسیر گفت‌وگوطلاق عاطفی زمانی رخ می‌دهد که ساختار زندگی مشترک هنوز پابرجاست، اما پیوندهای روانی و عاطفی تضعیف شده و ارتباط مؤثر جای خود را به بی‌تفاوتی، فاصله، یا قطع تدریجیِ احساسِ هم‌مسر…
مقایسه‌گری والدین و پیامدهای آن در خودارزشیمقایسه‌گری والدین یعنی سنجیدن مداوم فرزند با دیگران؛ با «کسی که بهتر است»، «کسی که نمره بالاتری می‌گیرد» یا «کسی که زودتر موفق می‌شود». این سبک فرزندپروری ممکن است از نیت‌هایی …
سبک‌های فرزندپروری، از همان سال‌های اولیه تا نوجوانی، نقش پررنگی در شکل‌گیری تصویر کودک از خودش دارد. عزت‌نفس نیز در همین مسیر ساخته می‌شود: نه صرفاً با تعریف و تشویق، بلکه با نوع تعامل روزمره، شیوه پاسخ والدین به خطا و …
مرزهای بین‌فردی در خانواده، همان جایی است که احترام جای ترس را می‌گیرد؛ نه با شعار، بلکه با «قواعد روشن ارتباط». وقتی مرزها دقیق و محترمانه تنظیم می‌شوند، خانواده از چرخه‌های پرتنش خارج می‌شود و رفتارهای کنترل‌گرانه یا …
صمیمیت و ارتباط جنسی: نقش باورهای شناختیصمیمیت و کیفیت رابطه جنسی، تنها به عوامل زیستی یا شرایط بیرونی محدود نیست؛ بخش مهمی از آن در سطح «شناخت» شکل می‌گیرد. باورهای ذهنی درباره خود، شریک عاطفی، معنی صمیمیت، و انتظار از…
نیازهای هیجانی در زوجین؛ از تقاضا تا درخواست مؤثرنیازهای هیجانی در زوجین، به شکل ساده یعنی چیزهایی که فرد برای احساس امنیت، دیده‌شدن، آرامش و ارزشمندی در رابطه لازم دارد. در بسیاری از تعارض‌های زناشویی، مشکل اصلی «نیاز»…
مدیریت تعارض بدون سرزنش: تکنیک بازپیکربندی شناختیتعارض وقتی از حالت «حل مسئله» خارج می‌شود و به «سرزنش و دفاع» می‌رسد، معمولاً ریشه در یک فرایند شناختی دارد: تفسیر فوریِ نیت طرف مقابل و تبدیل آن تفسیر به قضاوت. بازپیکربند…
چطور الگوی ارتباط دفاعی در دعواها خودش را نشان می‌دهد؟در بسیاری از اختلاف‌ها، مشکل فقط «محتوا» نیست؛ شیوه‌ی بیان و واکنش‌ها مسیر دعوا را از همان لحظه‌های اول تعیین می‌کند. الگوی ارتباط دفاعی زمانی فعال می‌شود که یکی یا …
سبک دلبستگی و چرخه تعارض در رابطه زوجیندر بسیاری از روابط زوجین، تعارض‌ها فقط نتیجه اختلاف نظر نیستند؛ الگوی تکرارشونده‌ای وجود دارد که از دلِ نیازهای عاطفی و سبک دلبستگی برمی‌آید. هنگامی که زوجین در موقعیت‌های فشار قرار…
هنگامی که تصمیم‌ها زیر سایه‌ی نگاه دیگران گرفته می‌شوند، معیارهای شخصی به‌تدریج جای خود را به هنجارهای گروهی می‌دهند؛ نتیجه این جابه‌جایی، تغییر در قضاوت، انتخاب و حتی تفسیر واقعیت است. اثر هنجارهای گروهی بر تصمیم‌گیری،…
افکار خودکار معمولاً زمانی دیر شناسایی می‌شوند که مغز بین «احساس فوری» و «اندیشه» فاصله‌ای کوتاه برقرار می‌کند و توجه درگیر جزئیات فوری زندگی می‌شود؛ نتیجه این است که افکار پیش از آن‌که مشاهده شوند، به احساس و رفتار تبدی…
نشانه‌های اضطراب و افسردگی در قالب بالینیِ غیرقطعی: چگونه به کمک گفت‌وگو و ارزیابی اولیه نزدیک شویمدر لحظه‌ای که فرد با مجموعه‌ای از علائم روان‌شناختی روبه‌رو می‌شود، اهمیت دارد که به جای برچسب‌زنی شتاب‌زده، از مسیر ارزی…
در بیشتر روابط انسانی، سوءتفاهم‌ها نه از «کم‌فکری» یا «بدخواهی»، بلکه از شیوه‌های متفاوت دریافت پیام، تفسیر موقعیت و پیش‌فرض‌های ذهنی سرچشمه می‌گیرد. سبک‌های ارتباطی—یعنی مجموعه عادت‌ها و الگوهای گفتن، شنیدن، برداشت کرد…
رشد روانی در نوجوانی معمولاً به شکلی موج‌دار و مرحله‌ای پیش می‌رود؛ ترکیبی از تغییرات زیستی، دگرگونی‌های شناختی و بازتنظیم روابط اجتماعی که می‌تواند برای نوجوان، خانواده و اطرافیان قابل توجه و گاهی دشوار باشد. درک نشانه…
در بسیاری از موقعیت‌های روزمره، تصمیم‌ها و قضاوت‌ها نه بر پایه اطلاعات کامل، بلکه بر اساس میان‌بُرهای ذهنی شکل می‌گیرند؛ میان‌بُرهایی که گاهی به جای کمک، خطاهای شناختی را فعال می‌کنند. خطاهای شناختی رایج معمولاً به صورت خو…
الگوهای شخصیت زمانی بهتر فهم می‌شوند که از «ویژگی‌های توصیفی» فاصله گرفته و به «رفتارهای قابل مشاهده» نزدیک شوند؛ یعنی آنچه در موقعیت‌های واقعی رخ می‌دهد و می‌توان آن را با دقت بیشتری ثبت و تحلیل کرد. این رویکرد، در کنا…